Illustrasjonsfoto: Pixabay
- Annonse -
- Annonse -
- Annonse -

Kommentar: Ein må bli flinkare til å oppdaga frykt og uro hjå born som kan vera religiøst motivert. Ein må verta meir bevisst på at fundamentalistisk religiøs påverknad finst.

Av: Jan Morten Nesse, Stord24

I tidlege barneår og i skulealder er det mykje som kan setja djupe spor for den ein utviklar seg til å bli seinare i livet. Det er ikkje alltid det er like tydeleg kor mykje makt ord kan ha og på kva måtar born kan utvikla frykt og redsle som kan prega dei i mange år og i somme tilfelle livet ut.

Det har dei to siste tiåra vore veldig mykje fokus på mobbing i skulane og heldigvis har ein fått bukt med mykje av den mobbinga som skjedde på sytti, åtti og nittitalet. På den tida vart elevane mykje meir overletne til seg sjølve i friminutta og Darwin si lov om at dei best tilpassa enkeltindivida kom best ut i kampen for tilværet, var gjeldande. No er heldigvis lærarane mykje meir til stade i skulegården og den synlege mobbinga er meir eller mindre luka ut.

Noko som har gått mykje under radaren, og framleis gjer det, er korleis fundamentalistiske religiøse haldningar i heimane kan fylla born med redsle som gjer at dei vert inneslutta og redde i samvær med andre.

Rektorar i skulane på Stord som Stord24 har vore i kontakt med seier at veldig mange barnevernssaker kunne ha blitt tatt tak i dersom foreldre og omsorgspersonar ikkje hadde kunna brukt religion som eit slags skjold dei kan gøyma seg bak. Ein må bli flinkare til å oppdaga frykt og uro hjå born som kan vera religiøst motivert. I eit sekulært samfunn er dette diverre for mange eit ikkjetema. Ein må verta meir bevisst på at fundamentalistisk religiøs påverknad finst.

- Annonse -
- Annonse -

Onsdag denne veka heldt Helge Hammersland eit føredrag på Galleri Borghild på Børtveit om korleis fundamentalistisk tru kan skapa skam, angst og skuldkjensle hjå born.

Helge Hammersland haldt denne veka eit innlegg på Galleri Borghild på Børtveit. Foto: privat

Hammersland vaks opp i eit Haugiansk miljø på Sotra på femti og sekstitalet. Eit konservativt religiøst miljø som skulle koma til å prega han, ikkje berre i ungdomsåra, men også langt inn i vaksen alder. I 2016 gav han ut romanen «I mørket er alle gudar grå» der han skildrar ein oppvekst prega av skuld, skam og redsle og vegen ut av det Haugianske miljøet.

Hammersland har heile sitt yrkesaktive liv jobba i skulen, noko om har gjort han spesielt merksam på og oppteken av born som er eller har vore utsett for liknande påverknadar. Han trur og håpar at dei røynslene han har gjort seg kan ha vera med på å betra situasjonen for andre i liknande situasjonar.

Med utgangspunkt i boka han etterkvart kjente han hadde eit behov for å skriva kunne han fortelja om ein oppvekst i eit strengt og lukka religiøst miljø der frykta for Helvete og dommedag vart prenta inn i borna så tidleg som mogleg. Han fokuserte også på fenomenet «Pådytting av kristen tru og religion i generell forstand». Boka er skriven i tredje person, men ho er veldig personleg og skriven med hans eigen oppvekst som bakgrunn.

- Annonse -

I barndommen lærte dei som vaks opp i det Haugianske miljøet at ein skal frykta Gud og oppføra seg etter strenge religiøse reglar for ikkje å hamna i Helvete. Borna var til stade på gudstenestar som eigentleg var mynta på vaksne og det strenge fokuset på dommedag og svart/kvitt tenkning var med på å bryta ned borna i tidleg alder. Det fanst ikkje noko slags form for «debriefing» i etterkant av dei alvorlege og strenge preikene og Hammersland opplevde og at foreldra ikkje fortalde han som born at han ikkje måtte ta dette så alvorleg. Derimot opplevde han heller at han fekk streng beskjed om å oppføra seg ordentleg og frykta Gud. Dette var med på å skapa ei indre redsle som skulle koma til å prega han som person i lang tid.

«Den som sparer sin sønn hater sin sønn, men den som som elsker han tukter han tidlig»
Ordspr. 13.24.

Då Hammersland flytta ut frå barndomsheimen og byrja på lærarskulen i Bergen oppstod det ein indre konflikt i han som det vart vanskeleg å hanskast med. Ei tru basert på redsle var sterkare enn tvilen og påverknaden i tidlege leveår der han stadig vart påminna om at han ikkje var god nok. Barnelærdomen stod sterkare enn bokleg lærdom han tileigna seg som student og ung vaksen. Hammersland hadde aldri hatt ei fullstendeg indre overbevisning om at Gud eksisterer og måtte ta eit oppgjer med den indre konflikta han kjende meir og meir på. Anten måtte han få ei sterk kjensle av å bli frelst, ellers så måtte han klara å kvitta seg med frykta for Helvete. Hammersland tenkte at «berre eg unngår Helvete, var det ikkje så farleg om eg kom til himmelen eller ikkje». Det tenkte han at han heller fekk ta som ein eventuell bonus.

Redninga vart etter kvart at han fekk ein veldig god ven som også hadde vore kristen, men som hadde mista trua. Å slutta å tru på Helvete og gradvis forlata si barnetru vart etter kvart det som fekk Hammersland til å bli kvitt dei verste traumene han hadde blitt indoktrinert med.

I etterkant har Hammersland gjort seg tankar om at foreldra hans nok var ofre for den same redsla han fekk innprenta som barn. Han har tilgjeve dei for lenge sidan.

Oppveksten har gjort at Helge Hammersland i heile sitt yrkesaktive liv har vore veldig oppteken av å sjå enkeltindividet og å avdekkja redsle hjå elevane han har hatt som dei har prøvd å skjula dette etter beste evne.

Helge Hammersland er no pensjonert. Med sitt fokus på å kunna oppdaga redsle hjå born har han snudd ein traumatisk oppvekst til å kunna bruka den som eit verktøy i sitt virke som lærar. Vonarleg har mange andre lærarar også blitt medvitne på at streng og fundamentalistisk religion i mange tilfelle kan påverka born negativt og har blitt betre på å sjå redsle som kan sitja gøymt djupt inne i eit born.

- Annonse -