Lærar på Leirvik skule, Anne Lise Skilbrei, er uroa over skuleelevane sin sosiale media-bruk. Foto: Jonas Sætre/Stord24
- Annonse -

Grensene mellom kva som er foreldra sitt ansvar og skulen sitt ansvar blir stadig meir utydelege når det gjeld sosiale media, seier lærar Anne Sissel Skilbrei ved Leirvik skule.

Av: Malin Langøy Aarbø og Pernille Førland-Hatlevik

– Eg trur mange av foreldra opplever dette med nettvett som eit høgst aktuelt tema, seier lærar ved Leirvik skule, Anne Sissel Skilbrei.

Ho har jobba som lærar i over tretti år, og ser på det som eit aukande problem at vaksne ikkje veit kva ungar driv på med på sosiale media.

– Samtidig merkar eg som begynner å bli «så gamal» at no skjer det ting der ute som eg ikkje forstår meg på. Ungdomane har jo snart sitt eige språk, seier ho.

– Uklart kva rolla mi er

For mindre enn to veker sidan gjekk politiet og STL-koordinaten i Stord kommune ut og åtvara foreldre om å ta meir ansvar for barn sin nettbruk, etter at det vart kjend at fleire barn på Stord og Bømlo har kome i kontakt med overgriparar på nett, via chatteappar. Her skal dei ha blitt oppmoda om å ta av seg kleda.

- Annonse -
- Annonse -

På skulen er det ikkje lov å ha med mobil, men Skilbrei merkar at ting som skjer på ettermiddagstid i aukande grad blir noko også skulen må forholde seg til.

Ho fortel at grensene mellom kva som er foreldra sitt ansvar og skulen sitt ansvar blir meir utydelege når det gjeld sosiale media.

– Det blir uklart kva rolla mi er. Eg har veldig lyst til å seie at det som skjer etter klokka tre, når elevene er gått heim, ikkje er mitt ansvar. Men det er klart at det som skjer på ettermiddagstid, møtar me att i døra dagen etter, seier Skilbrei.

Foto: Kari Mendelejev von Svanberg

Skjønar seg ikkje på sosiale media

Stord24 møtte opp til samtale om nettvett med ein av sjuande klassane på Leirvik skule. Blant dei 21 elevane i klassen kunne alle stadfeste at dei bruker sosiale media aktivt i kvardagen og har gjort dette i fleire år.

Sjølv om 13-åringane brukar sosiale media kvar dag, er det ikkje alltid like lett å forstå seg på nettet.

– Det var noko som skjedde i dag faktisk. Det var eigentleg litt skummelt. Eg har privatkonto på Instagram med 43 følgjarar. Så skulle eg søke opp noko på internett, og då dukka plutseleg eitt av bileta mine opp på både Twitter og Myspace. Eg har aldri hatt Myspace før, kommenterte ein av elevane.

Over halvparten av elevane har open konto på Snapchat og Instagram, og fleire seier dei kjenner andre som har vore i kontakt med framande på chatteappar. På spørsmål om kven dei kan kontakte ved ubehagelege situasjonar, er det likevel berre eit fåtal som nemner at foreldra er eit alternativ å prate med.

– Mamma og pappa skjønar seg ikkje på sosiale media og slikt. Dei har eigentleg ikkje forståing for korleis dei skal bruke mobilen sin. Av og til rotar dei vekk appane på telefonen, seier ein av elevane.

Vanskeleg å ha oversikt

Foreldre blei i førre veke oppmoda av politi og SLT-koordinator Bjarte Epland til å involvere seg meir i kva barna deira gjer på nett.

- Annonse -

FAU-representant i sjuandeklasse på Rommetveit skule, Kjersti Andersen, meiner foreldre kunne trengt meir opplæring i barn sin digitale kvardag. Den stadig nye utviklinga gjer det vanskelig for foreldre å henge med, og dei forstår ikkje den digitale verda slik unge gjer.

– Dei fleste foreldre ville stilt seg positiv til å få eit betre innblikk i kva ungane deira gjer på nett. På Rommetveit skule har nettvett jamleg vore eit tema, og eg opplever det som eit fokus skulen har. Likevel er eg einig i at opplæringa kunne vore betre.

Bilete viser foreldre sin kjennskap til barns opplevingar på internett og via mobilen. Foto: Medietilsynets Barn og medier-undersøkelse i 2016

I dag er det vanleg at nettvettkurs blir lagt til sjuande klasse på skulane. Då får elevane ein felles innføring i psykisk helse, rus og digitale verktøy. Foreldra deltek aktivt på kursa, og får sjå kva elevane har arbeida med i grupper. Arbeidet går gjerne føre seg i fleire veker.

– Det merkast at barn får mobiltelefonar i mykje tidlegare alder, seier Andersen. Det kjem heile tida til nye foreldre, ungar og utviklingar som skulen må forholda seg til. Opplæring for barn og vaksne er heilt klart aktuelt i god tid før sjuande klasse, seier Andersen.

Treng meir kunnskap

Lærar Skilbrei på Leirvik skule mistenkjer at mangel på kunnskap er ein av årsakene til at ungdommar ikkje tek kontakt med vaksne, dersom dei opplever ubehagelege ting på nett.

– Det blir på ein måte ein slags avstand mellom generasjonar. Og no er det viktig at me heng med, for å seie det rett ut.

Trass i at elevane får noko opplæring i nettvett før denne tid, er det fleire foreldre som ser behovet for å starte tidlegare i skulen med slike kurs – både for elevar sin del og vaksne.

– Eg veit at me har prata om dette allereie på tredje trinn i år. Foreldra føler skulen bør vere i forkant med nettvettkurs. Derfor haldt Barnevakten nyleg foredrag for alle foreldra på skulen. Det er veldig mange som føler det må inn i foreldremøta, opplyser Skilbrei.

– Meiner du det er behov for nettvettkurs for yngre elevar også?

– Ja, det vil eg påstå.

Veit du kva barnet ditt brukar tida si på når dei er på nett? Her er appar du bør vere obs på:

- Annonse -