Anna Lena Havn og Bettine Wiik er ildsjelane som driftar Stord Kattevern. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24
- Annonse -

Den frivillige organisasjonen Stord Kattevern består i hovudsak av to kvinnner som står på dag og natt for dei heimlause kattane i regionen, men dei vert kjefta på om dei ikkje tek telefonen.

På utsida av det kvite huset i Kårevik ligg ein gråspetta pus i ein katteseng. I gongen innanfor ligg eit knust spegel. Det er slikt som skjer under mottak av nye heimlause kattar som organisasjonen tek under si vinge. Då kan det gå litt heitt for seg.

Trass situasjonen leiaren Anna Lena Havn (28) og nestleiaren Bettine Wiik (30) står midt i, er det to store smil som møter underteikna i døra. Her bur Bettine, hennar sambuar og for tida 15 fosterkattar. Det er fordi organisasjonen ikkje har eit eige mottakssenter.

– Rekorden for antal kattar i hus er 20, fortel Bettine, og legg til at sambuaren «har gitt opp».

– Dessutan er eg veldig sleip, for viss han reagerar på at eg kjem heim med endå fleire kattungar, strekk eg fram hånda og viser fram den lille bulten. Så seier eg at eg kan sleppe dei ut att om han ikkje vil ha dei i hus. Då bare ristar han på hovudet og går sin veg, ler Bettine.

For Stord Kattevern har 2019 vore eit ekstra tungt år. Så langt i år er 56 kattar blitt berga, og 20 venter framleis på sin nye for-alltid-heim, eller er i behandling hos dei frivillige grunna sjukdom. Tidlegare dreiv Stord Kattevern også med omplassering av kattar for privatpersoner. Kapasiteten vart sprengt og foreininga måtte til slutt seie stopp.

- Annonse -
- Annonse -

– Det vart ufatteleg vanskeleg å drive med privat omplassering, for enten måtte vi ha ein heim klar med det same, eller så måtte eigaren ha katten hos seg til det dukka opp ein heim. Då vart vi nedringt frå folk som masa på oss heile tida. Vi må prioritere heim til dei heimlause, fortel Anna Lena.

Mor og son. Mora, Diva, har totalt fire ungar, i tillegg til å ha «adoptert» ein femte. Guten som sit her, har fått namnet Dior. Alle bur isolert på eit eige rom då dei er under utgreiing for virus. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

Får sinte meldingar

At foreininga ikkje har tid til privat omplassering, møter dei liten forståing for.

– Mange ringer og vil at vi skal ta over kattane deira, og ofte får vi beskjed om at vi « kome og hente dei». Når folk først har skaffa seg ein katt, må dei sjølv sørge for å følgje den livet ut, meiner Anna Lena.

Viss dei ikkje svarar telefonen når den ringer første gong, får dei gjerne kjeft etterpå.

– Vi opplever å få meldingar som «ring meg opp att, eg veit at du ikkje er så oppteken«. Eg får hakeslepp nokre gongar. Hadde vi hatt nok fosterheimar, hadde vi hatt meir tid til eit normalt liv. Folk veit ikkje kva vi gjer heile tida. Vi kan til dømes hente kattar på Fitjar midt på natta, som vi leverar til veterinær på Bømlo etterpå. Folk forstår ikkje då at vi gjerne først sovnar klokka åtte neste morgon, seier Anna Lena.

Hadde vi hatt eit kamera på skuldera 24 timar i døgeret, hadde folk skjønt at vi ikkje har tid

Anna Lena Havn

Damene trur mange tenkjer at organisasjonen er større enn den er, basert på talet på innlegg dei postar på Facebook.

– Men vi kan jo ikkje oppdatere for kvar katt vi tar inn når vi er ute og hjelper eller er på veg til veterinæren. Hadde vi hatt eit kamera på skuldera 24 timar i døgeret, hadde folk skjønt at vi ikkje har tid, seier en frustert leiar.

Bettine er oppgitt over at mange ikkje forstår situasjonen dei er i.

– Folk manglar forståing for at vi er fulle. Vi har tre aktive fosterheimar utanom meg, og tre som vi kan nytte ved nødsituasjonar, eller som berre kan ta i mot spesifikke kattar, som til dømes heilt friske, unge kattungar.

Anna Lena ramsar opp alle dei 15 fosterkattane som bur hos Bettine i Kårevik, i påvente av nye heimar. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

«Crazy cat lady house»

I stova til Bettine er det tydeleg at vi befinn oss i eit hus med hjarte for kattar. Det heng kattepynt på veggen, leikar i form av fiskeforma bamsar ligg strødd, og i kvar ende finst både kattehuler, senger og klorestativ.

Ein ung, oransjespragla gut med namn Bilbo kjem i mot med vidopne auge og hala til vers. Tydeleg veldig omgjengeleg, i motsetnad til den gråstripa pusen, Elvira, som voktar huset frå øvre hald – i toppen på eit av klorestativa. Ho nøyar seg med eit kritisk blikk på den framande i rommet.

Nokre av dei mest populere, og no halvvegs dissekerte, leikane i huset. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

– Eg kjem frå eit «crazy cat lady house». Vi hadde hund som lita, men så vart mor mi fascinert av rasekattar. Vi har hatt perser, bengal, afrikansk katt, ocikatt, burmeser og norsk skogkatt. Ja, og så nokon heilt vanlege huskattar då, fortel Anna Lena.

Ho fortel at ho elskar alle dyr, unnateke apekattar. Dei er ho livredd for. Anna Lena har hund, katt og hest sjølv, jobbar som hundefrisør – og er allergisk mot alle dyr. Motivasjonen for å hjelpe dyr i naud trumfar likevel kløande auge og tett nase.

– Eg vil det beste for dyra, og ønskjer å hjelpe dei heimlause, eller dei som har ein heim, men som ikkje får den hjelpa dei treng.

This image has an empty alt attribute; its file name is 8-1024x683.jpg
Elvira, voktaren med det litt kritiske blikket frå toppen på eit av klorestativa i stova. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

Dyrebar tid

Også Bettine har vakse opp i ein dyreglad familie, eller i ein dyrehage, som ho sjølv omtalar barndomsheimen som. Ho kjem frå Os og jobba som frivillig i Kattens Vern i Bergen før ho flytta til Stord for tre år sidan.

– Skadde fuglar og heimlause dyr hamna ofte hos oss i barndomen. No som vaksen har eg kompetansen, tid og plass til å drive med dyrevern. Vel, tid er kanskje å ta litt hardt i, men ein lagar alltid tid, smiler den blide dama.

Og tida er dyrebar.

– 2019 har vore det mest tidsutfordrande året. Det kom mange harde sakar slag i slag, seier Bettina og fortel om historia til «Gamlefar».

– Han var ein kjempeherleg katt som vart funnen i ein silo, svært medtatt. Han hadde vore lenge utan mat og vann, og måtte matast med sonde ein gong i timen heile døgeret. Eg var heldigvis nettopp ferdig med studiene mine og tok han til meg. Han vart prioritert over dei andre kattane eg hadde og eg hadde mange turar til veterinæren med han.

Anna Lena (t.v.) og Bettine vart kjent gjennom Stord Kattevern og vart raskt gode vennar. – Vi har dei same meiningane kring dagleg drift og fungerar godt saman, fortel Bettine. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

Var for sliten

«Gamlefar» gjorde inntrykk også på Anna Lena.

– Han var ustabil i bakparten og trong hjelp til å gå på do. Han var ein fantastisk god kosegut som ein kunne sjå at sat pris på omsorga, men han var rett og slett for sliten.

Katten, som viste seg å bare vere åtte år, fekk eit hardt tilbakefall etter to veker, og avlivning vart det einaste riktige valet.

- Annonse -

– I den tida han var her, hang vi ut plakatar for å etterlyse eigaren. Ho var ikkje på Facebook og hadde tilfeldigvis sett ein plakat i området der «Gamlefar» vart funnen. Det var eit godt stykke frå der han budde. Eigaren var sjølvsagt lei seg for at katten var død, men også veldig glad for at vi hadde vore med han til siste slutt, fortel Bettine.

«Gamlefar» var bare uheldig. Historia til dei fleste andre kattane foreininga tek til seg, ber preg av andre triste skjebnar. Om å bli forlatt. Om å vere uønska. Heile kattekull vert fødd på gata av heimlause mødrer, eller dei vert sett ut med vilje av folk som ikkje vil ha ansvaret for dei lenger.

Chanel er ein av kattungane frå det siste flaskekullet som foreininga redda. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

– Fekk dusja først etter fire dagar

Slike små kattekull har foreininga hatt seks tilfelle av i år. Etter avlivinga av «Gamlefar» fekk Bettine éi natt på puta før det var på ‘an igjen.

– Vi fekk inn eit flaskekull beståande av fire sjuke, bittesmå kattungar. Dei var ikkje meir enn rundt sju dagar gamle. Desse må også ha mat kvar time, og dei treng hjelp til å gå på do både før og etter mat.

– Dei måtte også ofte til veterinær grunna store mageproblem og andre helseplagar, og vi måtte koke opp og ta med melk på termos i tilfelle det tok lang tid, skyt Anna Lena inn.

Bettine fortel at det å ta vare på så små kattungar utan ei kattemamma krev mykje merksemd.

– Det vart mykje planlegging for å få alt til å gå rundt med eigne dyr og tid til andre ting, som middag og dusjing. Eg fekk dusja først fire dagar etter at vi fekk inn det kullet. Same dag åt eg også mitt første varme måltid. Dette er slikt som skjer når vi har tøffe periodar.

Dei friske kattane går fritt rundt i heimen til Bettine og har ein mangfold av stader å slå seg ned for ein kvil. Her ligg Cassie med Bilbo i bakgrunnen. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

Stor mangel på frivillig hjelp

Kvart av desse kulla, som kjem i tillegg til andre kattar som treng hjelp, tek opp mykje tid og energi for dei to drivarane, og sjølv om Anna Lena og Bettine er eit godt team, klarer dei seg ikkje heilt aleine. Rekruttering av frivillige som kan fungere som fosterheim er likevel vanskeleg.

– Vi mista to fantastiske fosterheimar i år då dei flytta bort frå øya, noko som har gjort året ekstra tøft. Vi treng nokon som er like engasjert som oss og som er villig til å ofre litt for å bidra, men organisasjonsarbeid er ikkje for alle. Vi ser veldig mange triste skjebnar og det er få som er laga for å sjå så mykje død og elende som vi ser, meiner Bettina.

Ho fortel at ein person i det førre styret slutta fordi jobben vart for tøff. Anna Lena og Bettina har vore aleine om den daglege drifta sidan februar i fjor, noko som fungerar greitt fordi dei er samde om korleis organisasjonen skal drivast, men dei treng frivillige som kan hjelpe med alt anna.

– Vi ønskjer fosterheimar og frivillige som kan hjelpe med plakatering, basarar og frakt av katt når vi får meldingar. Vi har ein eigen gruppe for frivillige på Facebook, med over 30 medlemmar, men stort sett er det dei same få som stiller opp kvar gang vi treng hjelp til blant anna å henge opp plakater.

Lille Armani ligg ubekymra og sover i det gigantiske klatrestativet i stovo. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

– Konstant lite penger

Sommaren 2017 sto Stord Kattevern i fare for å måtte leggja ned grunna mangel på frivillige. Dette var like før Anna Lena og Bettine kom inn i biletet. Dei slit fortsatt med rekrutteringa og økonomien går bare så vidt rundt.

– Vi får ingen statleg eller kommunal støtte. Alt er basert på grasrotandel og private donasjonar frå støttespelarar, i tillegg til inntekter frå basarar, loppemarknader og julemesser, fortel Bettine.

Anna Lena seier at dei ikkje hadde klart seg utan dei private donasjonane.

– Vi er utruleg takksam for våre støttespelarar som donerar kvar månad. Utan dei hadde ikkje organisasjonen gått rundt.

To gongar i år har dei hatt ein Spleis-aksjon, men målet vart kun oppnådd på den eine.

– Vi nådde målet som var 15.000 kroner, men for desse pengene skulle vi eigentleg kjøpe kattehus. Dei gjekk i staden til behandling av alle dei sjuke kattane vi fekk inn i år.

Dei to dedikerte damene har imidlertid planar om å gå til Stord kommune for hjelp til eit bestemt prosjekt som vil bidra til å auke organisasjonens kapasitet.

– Vi vil forsøke å få kommunen til å gi oss eit kattehus, eller rettare sagt eit mottakssenter. Dette vil vere eit lokale med fleire rom, både for sjuke kattar i isolasjon og for oppbevaring av kattar som er klare for adopsjon, seier Bettine.

Vi er utruleg takksam for våre støttespelarar som donerar kvar månad

Anna Lena Havn
Dior frå eit av flaskekulla ber om kos og merksemd frå Bettine. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

– Null fritid

Bettine fortel at det er nokre få av dei mindre organisasjonane, lik Stord Kattevern, som får kommunal støtte i form av at dei får tildelt eit lokale som står ubrukt, samt litt velferdsmidlar. Men Stord Kattevern har tidlegare vore i kontakt med Stord kommune fleire gongar utan hell.

– Det førre styret var i kommunen fleire gongar, men fekk ingenting gjennom. Vi fekk beskjed om at det ikkje var nokon vits i å ta kontakt med dei, men vi vil gjere det, og vi vil kome med ein konkret plan og eit ferdig budsjett, seier ein målretta nestleiar.

– Kva inneber alt arbeidet de legg ned i Stord Kattevern?

– Slitne bilar, mørke ringar kring augnene, sure familier og sure hestar, svarar Bettine og ler høgt.

Ho legg til at det i korte trekk betyr «null fritid».

– Hadde vi hatt meir frivillige, hadde vi hatt meir tid. Vi treng fosterheimar slik at ikkje Bettine må ha alle kattane hos seg. Plutseleg byrjar dei å klatre i taket og dei vert større, svarar Anne Lena.

– Det har blitt ein livsstil.

Bilbo tar livet med ro etter å nesten ha rive ned ein lampe nokre minuttar tidlegare. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24