Atle Presthaug frå Stord har planane klare for å gå i gang med banebrytande produksjon av matfisk i lukka merd. Foto/teikning: NRK/Aquafarm
- Annonse -

Selskapet Aquafarm ventar berre på klarsignal frå styresmaktene før dei er klare for storproduksjon av fisk i lukka merder.

Stordabuen Atle Presthaug har pendla til Haugesund i fleire år for å utvikle selskapet Aquafarm Equipment til å bli verdsleiande på utviklinga av lukka oppdrettsteknologi.

Selskapet har allereie verdas største lukka merd i drift utanfor Skånevik i samarbeid med Marine Harvest. Rundt 400.000 fisk er under produksjon i forskingsmerden som har vore i drift i rundt eitt år.

Men fiskane må overførast til eit ope anlegg når dei oppnår ei vekt på eitt kilo. No er Presthaug klar for å ta konseptet vidare, og har teikningane klare for tre lukka merdar for storproduksjon av matfisk opp til 5-6 kilo.

Framst i verda

Sjølv om det er mange som for tida held på med tilsvarande teknologi er Presthaug klar på at det er ingen som er kome så langt på verdsbasis som dei.

- Annonse -

– Det er ingen andre som er kome så langt som oss. Me har jo allereie ein fullskala merd, og har fått løyve til å vidareutvikle den til produksjon av éin million fisk. Der er det ingen andre som har kome.

Aquafarm fekk tidlegare i år heile 18 millionar kroner i forskingsmidlar frå EU for å utvikle teknologien og selskapet, og venter berre på godkjenning frå Fiskeridepartementet før den lukka merdteknologien for alvor kan setjast i drift.

Forskingsmerden Neptun har vore i drift i rundt eitt år utanfor Skånevik, med svært positve resutlat. Foto: Aquafarm

Ventar berre på løyve

Det som vert produsert i Skånevik er kilofisk, og selskapet meiner det ikkje er noko problem å starte produksjon av matfisk på 5-6 kilo, og har skissene klare til dei banebrytande merdane. Men tidlegare i haust støtte dei på eit skjær i sjøen, då Fiskeridepartementet gav avslag på søknaden om løyve til produksjonen.

– Me er heilt klare til å gå i gang, men manglar løyve frå departementet. Me meiner jo at me tilfredsstiller alle kriteria. Difor har me no anka avgjersla.

Presthaug fortel at avslaget ironisk nok var grunngjeve med for lite innovasjon. Samtidig fekk dei EU-midlane nettopp fordi det var snakk om masseinnovasjon.

Han fortel om ei rekkje fordeler ved bruk av lukka merdar. Ikkje minst vil dødelegheita, som i dag ligg på 10-15 prosent for oppdrettslaks, bli betydeleg lågare.

– Veksten går snarare og det er mykje mindre dødelegheit. Me reknar med å ligge på under ein halv prosent dødelegheit. Når det gjeld produksjonstida vil den også bli redusert kraftig, frå rundt 16 månadar til 12 månadar.

Flyttar til Sveio

Sjølv om godkjenningane frå styresmaktane manglar er stordabuen trygg på at det er liv laga for teknologien. No flyttar han hovudkontoret til selskapet frå Haugesund til Førde i Sveio og er klare for fleire nytilsetjingar.

– Eg bur jo på Stord, og me har folk frå Ølen og Haugesund i selskapet. Så no møtest me på midten i Sveio, som ligg strategisk til langs E39. Det er mest innleige me held på med no, men no skal me tilsetje ein teknisk sjef og ny salssjef.

Aquafarm har eit tett samarbeid med Marine Harvest, og har hatt tilreisande heilt frå Sør-Korea som er nysgjerrige på teknologien. Stordabuen har ein lang karriere bak seg innan oppdrettsnæringa.

– Eg har balt med fiskeoppdrett i mange år. Og så lurte eg lenge på ideen om å utvikle lukka merdar, og tok den med til Haugesund. Det var då dette blei skapt. Eg hadde ideen og trengte nokre ingeniørar, og starta med dette i 2012.

Vanleg om fem år

At lukka merdar er framtida for oppdrettsnæringa er ikkje Presthaug i tvil om.

– Om fem år håpar me det vil vere heilt vanleg med lukka merdar. Det er ikkje noko veg utanom. Me samlar opp alt avfallet, og det går jo til gjenvinning. Det vil nok ikkje vere så mange som ikkje har dette på plass om fem år.

- Annonse -